Als je aangerand bent, verkracht bent of slachtoffer bent van incest of mishandeling dan meld je dat vaak niet bij politie, mentoren, ouders of andere personen. Slachtoffers proberen er doorgaans zelf uit te komen en daar hebben ze veel redenen voor. Bijna alle redenen hebben te maken angst en schaamte...

Angst, schaamte, vernedering en schuldgevoel

Veel slachtoffers die slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik of andere traumatische ervaringen zoals huiselijk geweld of structurele mishandelingen en vernederingen, die krijgen te maken met angst, schaamte en schuldgevoelens. De universiteit van Pittsburgh heeft slachtoffers gevraagd waarom ze hetgeen ze overkomen is niet hebben gemeld. Dit waren de uitkomsten:

 

  • ik was bang dat hij me weer iets aan zou doen als hij er achter zou komen dat ik het gemeld had
  • mijn ouders zouden het een bewijs vinden dat ik niet zelfstandig genoeg was en niet op mezelf kon wonen
  • ik had niemand tegen wie ik het kon vertellen
  • zoveel schaamte...
  • ik vertrouwde niemand meer want sommigen wisten het maar ze deden er niets aan
  • ze zeiden dat ik het zelf had uitgelokt door me uitdagend te kleden
  • ik had geen enkel bewijs, wie zou me geloven?
  • ik wilde het enkel diep wegstoppen en hopen dat de pijn over zou gaan
  • ik voelde me niet veilig genoeg om het te vertellen, ik vertrouwde niemand meer
  • mijn moeder zei dat het mijn eigen schuld was dat ik mishandeld werd, ik was een slecht kind
  • wie zou mij geloven?
  • ik wilde geen schande over mijn familie afroepen
  • niemand zag mijn blauwe plekken, niemand stelde vragen over de botbreuken, niemand leek het wat te kunnen schelen
  • ze zeiden dat ik er zelf om gevraagd had, het was mijn schuld
  • er werd gezegd dat het wel meeviel en dat het normaal was
  • ik werd bedreigd met de dood als ik er iets over zou zeggen
  • ik zat in een pleeggezin en ik wist niet dat het niet normaal was dat ik werd verkracht, ik dacht dat het zo hoorde
  • hij had een hoge functie en was invloedrijk, wat kon ik er tegenin brengen?
  • ik was te jong om te snappen wat er gebeurde, ik had er geen woorden voor, ik wist alleen dat ik het niet fijn vond
  • ik was doodsbang, ik durfde er niet over te praten
  • niemand zou mij begrijpen als ik er over gesproken had
  • het was mijn vriendje, niemand zou mij geloven die hem kent
  • ik schaamde me enkel en dacht dat het mijn schuld was
  • heel mijn jeugd werd mij al verteld dat niemand mij zou geloven, dus waarom zou ik er over praten
  • zijn familie staat bekend als een goede familie, wie zou het geloven?
  • ik heb geleerd dat ik niemand kon vertrouwen en dat ik enkel goed voor mezelf moet zorgen, er is niemand die mij kan helpen


Angst en schaamte
Angst en schaamte komen het meest voor als je naar de verklaringen kijkt. Iemand die seksueel misbruikt is of structureel mishandeld of vernederd wordt, schaamt zich vaak heel erg. Schaamte omdat het je is overkomen, schaamte omdat het schande kan oproepen over je eigen reputatie of die van je familie of de familie van de ander. Schaamte omdat je je niet (genoeg) verweerd zou hebben wat dan een 'bewijs' zou zijn dat je het misschien toch wel zelf hebt opgeroepen of dat je het fijn vond of goedkeurde? Schaamte omdat het over seks ging of omdat je normaliter 'een sterke vrouw' wordt gevonden, hoe kan je nou zoiets laten gebeuren? En er is veel angst. Angst voor de dader en wat die je aan doet als hij er achter komt als je het meldt, angst voor ontkenning van de anderen of dat je zelf de schuld krijgt, angst om niet geloofd te worden, angst voor herhaling, angst voor de consequenties zoals een slechte naam krijgen, dat je collega's, buren of medestudenten het dadelijk allemaal weten en hoe zullen ze dan naar je kijken? Wat zullen ze over je denken (schaamte)? Angst voor verlies van je baan, je positie of je relatie met anderen. Immers als je door je oom verkracht wordt, hoe zullen je tante, je nichtjes, je neven, je ouders of andere familieleden dan wel niet naar je kijken. Zullen ze je geloven? Is de familie dadelijk verscheurd als blijkt dat de ene helft je wel gelooft en de andere helft niet. Dan is dat jouw schuld...

Schuldgevoelens hoe komt dat?

Je kan denken waarom schuld? Je kan er toch niets aan doen? En daar zit 'm precies het probleem. Slachtoffers proberen vaak een verklaring te vinden voor hetgeen hen overkomen is. Iets waar ze zelf grip op zouden hebben gehad. Het is namelijk erg beangstigend om te moeten concluderen dat dit je zomaar kan overkomen zonder dat je er iets aan kan doen. Dan kan het immers zo maar weer gebeuren een volgend keer. Daarbij kan de dader het slachtoffer veelvuldig te kennen geven dat het haar of zijn eigen schuld is om zichzelf 'schoon te praten' denk aan: 'je hebt er zelf om gevraagd, het is je eigen schuld, je bent gewoon een slechte vrouw of een slecht kind'. Niet zelden doet de omgeving daar aan mee. Denk aan opmerkingen als: 'dan had je maar niet zo'n kort rokje moeten dragen' of 'je vraagt er ook om als je dat doet'.

Niemand deed iets
Of de omgeving reageert niet op signalen. Ze staan erbij en kijken er naar maar doen niets. Ik ken een schrijnend verhaal van een meisje dat vertelde dat er jarenlang hulpverleners over de vloer kwamen en dat velen van hen wisten dat er dingen speelden die niet goed waren maar er veranderde uiteindelijk niets. Niemand kwam voor haar op of hielp haar. De aandacht ging altijd weer uit naar de ouders en die beloofden dan van alles maar zodra iedereen weer weg was, kreeg zij de volle laag. Ze durfde op den duur niets meer te zeggen want het gaf haar enkel meer problemen.

Stockholm syndroom 
Dan heb je nog het mechanisme dat slachtoffers zelf de dader gaan beschermen of vergoeilijken. Ze verdringen de moeilijke en pijnlijke dingen en proberen het positieve te blijven zien. 'ja maar hij was ook goed voor mij, hij kon het ook heel leuk maken of bracht iets lekkers mee, speciaal voor mij' of 'hij had er naderhand altijd spijt van en beloofde dan dat het nooit meer zou gebeuren, ik geloofde hem'.

Jarenlange psychische schade
Mensen die niet weten wat het is om seksueel misbruikt te zijn of zelf nooit in de situatie van huiselijk geweld hebben gezeten, kunnen zich vaak moeilijk voorstellen wat het met je doet en waarom slachtoffers die het overkomt of overkomen is, het niet melden of niet voor zichzelf opkomen of gewoon weggaan. De psychische mechanismen die meespelen als angst, schaamte, vernedering en schuldgevoel maken dat mensen jarenlang slachtoffer kunnen worden van ernstige dingen die hen worden aangedaan. Dat de situatie waarin zij zitten jarenlang problematisch is en zij er zelf niet mee naar buiten durven komen. 

Ben jij slachtoffer?
Het is belangrijk dat als je zoiets meemaakt dat het stopt en dat je kan helen. Dat er hulp voor je is. Dat begint met er over te praten met iemand. Er kan niets veranderen als je zelf er niets aan verandert. Het begint met jezelf. Er moet iemand voor jou opkomen en soms ben jij de enige die dat kan doen en die ervoor kan zorgen dat er iets gaat gebeuren. Het is heel moeilijk en eng, er kunnen grote consequenties aan vast zitten als je er over gaat praten. De vraag is: 'wie is er voor jou? als jij er niet meer voor jezelf bent?'

0
0
0
s2sdefault